Sat. Jan 22nd, 2022

Zawgyi

ေလးဘက္နာအဆစ္ေရာင္ (Rheumatoid arthritis) ေတြရဲ႕ လကၡဏာေတြကေတာ့ ျမင္သာတဲ့

အဆစ္ေတြယိုယြင္းပ်က္စီးလာတဲ့ လကၡဏာေတြကေန သိပ္မျမင္ရဘဲ အျခားေသာ နာမက်န္းျဖစ္မႈေတြလိုထင္ရတဲ့ လကၡဏာေတြထိရွိပါတယ္။

ဒါေတြေၾကာင့္ ဒီေရာဂါကို အေစာပိုင္းအဆင့္ေတြမွာ ေရာဂါအတည္ျပဳဖို႔ ခက္ခဲတာပါ။

ေလးဘက္နာအဆစ္ေရာင္ (Rheumatoid Arthritis – RA) ဆိုတာဘာလဲ။

RA ဆိုတာကေတာ့ ခုခံအား ပုံမွန္မဟုတ္တဲ့ ေရာဂါတစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီး အဆစ္ေတြကို နာတာရွည္(ကာလတာရွည္)ေရာင္ရမ္းေစႏိုင္ပါတယ္။

သူကေတာ့ စစခ်င္းမွာ ျဖစ္လိုက္ေပ်ာက္သြားလိုက္ျဖစ္ေနတဲ့ အေပ်ာ့စားလကၡဏာေလးေတြနဲ႔ အစပ်ိဳးတတ္ၿပီး ခႏၶါကိုယ္ ႏွစ္ျခမ္းလုံးမွာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

ဒီကာလဟာ ရက္သတၱပတ္အနည္းငယ္မွ လေတြထိ ၾကာတတ္ပါတယ္။ ဒီနာတာရွည္ေရာဂါရဲ႕

လကၡဏာေတြကေတာ့ လူတစ္ေယာက္ခ်င္းစီေပၚလိုက္ၿပီး ေန႔တိုင္းေန႔တိုင္းေတာင္ ေျပာင္းလဲႏိုင္ပါေသးတယ္။

ေရာဂါလကၡဏာျပတဲ့အခ်ိန္ေတြကိုေတာ့ flare-ups လို႔ေခၚၿပီး ငုပ္ေနတဲ့အခ်ိန္ေတြကိုေတာ့ remission လို႔ေခၚပါတယ္။

RAရဲ႕ အေစာပိုင္း လကၡဏာမ်ား

ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ျခင္း

အျခားလကၡဏာေတြ ထင္ရွားမလာေသးခင္မွာပဲ ပုံမွန္မဟုတ္တဲ့ ေမာပန္းမႈေတြကို ခံစားလာရပါတယ္။

ေမာပန္းမႈေတြဟာ အျခားေသာ လကၡဏာေတြ စတင္တဲ့အခ်ိန္ထက္ ရက္သတၱပတ္အနည္းငယ္ခန႔္

ဒါမွမဟုတ္ လအနည္းငယ္ခန႔္ ႀကိဳျဖစ္တတ္ပါတယ္။ တစ္ခါတေလမွာေတာ့ ေမာပန္းျခင္းဟာ

ဖ်ားနာျခင္းေတြ ဒါမွမဟုတ္ စိတ္ဓါတ္က်ျခင္းေတြနဲ႔ပါ ေယဘုယ်အားျဖင့္ ေရာၿပီးျဖစ္တတ္ပါတယ္။

နံနက္ခင္းမွာ အေၾကာေတြ ေတာင့္တင္းေနျခင္း

Morning stiffness ဟာလည္း အေၾကာေရာင္နာရဲ႕ အေစာပိုင္းသေကၤတျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ဒိလိုေတာင့္တင္းမႈမ်ိဳးဟာ မိန္စအနည္းငယ္ခန႔္ၾကာတတ္ၿပီး ဒါကလည္း အေၾကာေရာင္နာရဲ႕ degenerative

ပုံစံရဲ႕ လကၡဏာတစ္ရပ္ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ နာရီေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာရင္ေတာ့ ဒါဟာ RA ရဲ႕

ပုံစံတစ္မ်ိဳးျဖစ္တဲ့ inflammatory arthritis ရဲ႕ ေယဘုယ် လကၡဏာပါ။ အိပ္စက္ၿပီးခ်ိန္

ဒါမွမဟုတ္ ထိုင္တာၾကာတဲ့အခ်ိန္ေတြမွာ ဒီလို ေတာင့္တင္းမႈမ်ိဳးကို ခံစားရႏိုင္ပါတယ္။

အဆစ္ေတြေတာင့္တင္းျခင္းနဲ႔ လႈပ္ရွားႏိုင္မႈ ေလ်ာ့က်ျခင္း

ေတာင့္တင္းျခင္းဟာ ေရာဂါက ေရာင္ရမ္းတဲ့အဆင့္ကိုေရာက္တဲ့အခ်ိန္ေတြမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

မ်ားေသာအားျဖင့္ နံနက္ခင္းပိုင္းေတြမွာျဖစ္တတ္ေပမယ့္ ေန႔ဘက္ေတြမွာလည္း ျဖစ္ေလ့ရွိပါတယ္။

ေတာင့္တင္းျခင္း ေခၚ အဆစ္ေတြအားလုံးေရာင္ရမ္းျခင္းက လႈပ္ရွားသြားလာမႈေတြကို ကန႔္သတ္ပစ္ႏိုင္ပါတယ။္

အဆစ္နာျခင္း

အဆစ္ေတြ ေတာင့္တင္းျခင္းရဲ႕ေနာက္မွာ အဆစ္ေတါနာက်င္ျခင္းက ကပ္လိုက္လာပါတယ္။

ဒါကေတာ့ လႈပ္ရွားေနစဥ္ ဒါမွမဟုတ္ အနားယူေနစဥ္ေတြမွာ ျဖစ္တတ္တာပါ။ ဒါကလည္း ခႏၶါကိုယ္ရဲ႕ အျခမ္းႏွစ္ျခမ္းလုံးမွာ ညီမွ်စြာျဖစ္တတ္ပါတယ္။

အျဖစ္အမ်ားဆုံးေနရာေတြကေတာ့ လက္ေခ်ာင္းေတြနဲ႔ လက္ေကာက္ဝတ္ေတြမွာပါပဲ။

ဒီလိုနာက်င္မႈေတြကို ဒူး၊ ေျခေထာက္၊ ေျခခ်င္းဝတ္ သို႔မဟုတ္ ပုခုံးေတြမွာလည္း ခံစားရတတ္ပါတယ္။

အဆစ္ေရာင္ရမ္းျခင္း

အဆစ္ေရာင္ရမ္းျခင္းကေတာ့ အဆစ္ရွိတဲ့ အိမ္ေရာင္ရမ္းလာတာေၾကာင့္ျဖစ္ရတာပါ။

ဒီေရာင္ရမ္းမႈဟာ မသိသာတဲ့အဆင့္ကေန သတိထားမိတဲ့အဆင့္ထိ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိပါတယ္။

အဆစ္ေတြ ေရာင္ရမ္းလာတဲ့အခါ လႈပ္ရွားမႈေတြ သိပ္မလုပ္ႏိုင္ေတာ့တာမ်ိဳးလည္း ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

တကယ္လို႔မ်ား ေရငရမ္းျခင္းက လက္နဲ႔ လက္ေခ်ာင္းေတြမွာျဖစ္ခဲ့ရင္ လက္စြပ္ ဝတ္ဖို႔၊ ခြၽတ္ဖို႔ဆိုတာေတာင္ ခက္ခဲေနပါလိမ့္မယ္။

ထုံက်ဥ္ျခင္း

ႂကြက္သားေၾကာေတြ ေရာင္ရမ္းျခင္းဟာ အာ႐ုံေၾကာေတြေပၚမွာ ဖိအားေတြျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။

ဒါကပဲ သင့္လက္ေတြေပၚမွာ ထုံျခင္း၊ က်ဥ္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ပူေလာင္ေနတဲ့ခံစားမႈမ်ိဳးကို ရရွိေစတာျဖစ္ၿပီး

ဒါဟာ carpal tunel syndrome လို႔ ကိုယ္စားျပဳပါတယ။္ cartilage ေတြပ်က္စီးမႈက သင္လႈပ္ရွားတဲ့အခ်ိန္တိုင္းမွာ

အဆစ္ေတြကို ထိခိုက္ေစေနတာေၾကာင့္ သင့္လက္သို႔မဟုတ္ ေျခေထာက္ေတြရဲ႕ အဆစ္ေတြဟာ ကလက္ကလက္အသံေတြ ထြက္ေနႏိုင္ပါတယ္။

ဒီလကၡဏာေတြဟာ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာေရာဂါေတြေၾကာင့္ ျဖစ္လာတယ္ဆိုတာ ေသခ်ာေပါက္ပါပဲ။

ဒါေၾကာင့္ RA ကို သတိထားဖို႔ အေရးႀကီးတာျဖစ္ၿပီး သူ႔ရဲ႕ ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ လကၡဏာေတြကို မွန္ကန္တဲ့

ေရာဂါအတည္ျပဳမႈေတြ ျပဳလုပ္ဖို႔နဲ႔ ကုသမႈကို တတ္ႏိုင္သမွ်ေစာေစာခံယူဖို႔က တကယ္ကို လိုအပ္ပါတယ္။

Credit #Hellosayarwon

Unicode

လေးဘက်နာအဆစ်ရောင် (Rheumatoid arthritis) တွေရဲ့ လက္ခဏာတွေကတော့ မြင်သာတဲ့

အဆစ်တွေယိုယွင်းပျက်စီးလာတဲ့ လက္ခဏာတွေကနေ သိပ်မမြင်ရဘဲ အခြားသော နာမကျန်းဖြစ်မှုတွေလိုထင်ရတဲ့ လက္ခဏာတွေထိရှိပါတယ်။

ဒါတွေကြောင့် ဒီရောဂါကို အစောပိုင်းအဆင့်တွေမှာ ရောဂါအတည်ပြုဖို့ ခက်ခဲတာပါ။

လေးဘက်နာအဆစ်ရောင် (Rheumatoid Arthritis – RA) ဆိုတာဘာလဲ။

RA ဆိုတာကတော့ ခုခံအား ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အဆစ်တွေကို နာတာရှည်(ကာလတာရှည်)ရောင်ရမ်းစေနိုင်ပါတယ်။

သူကတော့ စစချင်းမှာ ဖြစ်လိုက်ပျောက်သွားလိုက်ဖြစ်နေတဲ့ အပျော့စားလက္ခဏာလေးတွေနဲ့ အစပျိုးတတ်ပြီး ခန္ဓါကိုယ် နှစ်ခြမ်းလုံးမှာ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

ဒီကာလဟာ ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်မှ လတွေထိ ကြာတတ်ပါတယ်။ ဒီနာတာရှည်ရောဂါရဲ့

လက္ခဏာတွေကတော့ လူတစ်ယောက်ချင်းစီပေါ်လိုက်ပြီး နေ့တိုင်းနေ့တိုင်းတောင် ပြောင်းလဲနိုင်ပါသေးတယ်။

ရောဂါလက္ခဏာပြတဲ့အချိန်တွေကိုတော့ flare-ups လို့ခေါ်ပြီး ငုပ်နေတဲ့အချိန်တွေကိုတော့ remission လို့ခေါ်ပါတယ်။

RAရဲ့ အစောပိုင်း လက္ခဏာများ

ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း

အခြားလက္ခဏာတွေ ထင်ရှားမလာသေးခင်မှာပဲ ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ မောပန်းမှုတွေကို ခံစားလာရပါတယ်။

မောပန်းမှုတွေဟာ အခြားသော လက္ခဏာတွေ စတင်တဲ့အချိန်ထက် ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်ခန့်

ဒါမှမဟုတ် လအနည်းငယ်ခန့် ကြိုဖြစ်တတ်ပါတယ်။ တစ်ခါတလေမှာတော့ မောပန်းခြင်းဟာ

ဖျားနာခြင်းတွေ ဒါမှမဟုတ် စိတ်ဓါတ်ကျခြင်းတွေနဲ့ပါ ယေဘုယျအားဖြင့် ရောပြီးဖြစ်တတ်ပါတယ်။

နံနက်ခင်းမှာ အကြောတွေ တောင့်တင်းနေခြင်း

Morning stiffness ဟာလည်း အကြောရောင်နာရဲ့ အစောပိုင်းသင်္ကေတဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဒိလိုတောင့်တင်းမှုမျိုးဟာ မိန်စအနည်းငယ်ခန့်ကြာတတ်ပြီး ဒါကလည်း အကြောရောင်နာရဲ့ degenerative

ပုံစံရဲ့ လက္ခဏာတစ်ရပ်ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ နာရီပေါင်းများစွာ ကြာရင်တော့ ဒါဟာ RA ရဲ့

ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်တဲ့ inflammatory arthritis ရဲ့ ယေဘုယျ လက္ခဏာပါ။ အိပ်စက်ပြီးချိန်

ဒါမှမဟုတ် ထိုင်တာကြာတဲ့အချိန်တွေမှာ ဒီလို တောင့်တင်းမှုမျိုးကို ခံစားရနိုင်ပါတယ်။

အဆစ်တွေတောင့်တင်းခြင်းနဲ့ လှုပ်ရှားနိုင်မှု လျော့ကျခြင်း

တောင့်တင်းခြင်းဟာ ရောဂါက ရောင်ရမ်းတဲ့အဆင့်ကိုရောက်တဲ့အချိန်တွေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

များသောအားဖြင့် နံနက်ခင်းပိုင်းတွေမှာဖြစ်တတ်ပေမယ့် နေ့ဘက်တွေမှာလည်း ဖြစ်လေ့ရှိပါတယ်။

တောင့်တင်းခြင်း ခေါ် အဆစ်တွေအားလုံးရောင်ရမ်းခြင်းက လှုပ်ရှားသွားလာမှုတွေကို ကန့်သတ်ပစ်နိုင်ပါတယ။်

အဆစ်နာခြင်း

အဆစ်တွေ တောင့်တင်းခြင်းရဲ့နောက်မှာ အဆစ်တေါနာကျင်ခြင်းက ကပ်လိုက်လာပါတယ်။

ဒါကတော့ လှုပ်ရှားနေစဉ် ဒါမှမဟုတ် အနားယူနေစဉ်တွေမှာ ဖြစ်တတ်တာပါ။ ဒါကလည်း ခန္ဓါကိုယ်ရဲ့ အခြမ်းနှစ်ခြမ်းလုံးမှာ ညီမျှစွာဖြစ်တတ်ပါတယ်။

အဖြစ်အများဆုံးနေရာတွေကတော့ လက်ချောင်းတွေနဲ့ လက်ကောက်ဝတ်တွေမှာပါပဲ။

ဒီလိုနာကျင်မှုတွေကို ဒူး၊ ခြေထောက်၊ ခြေချင်းဝတ် သို့မဟုတ် ပုခုံးတွေမှာလည်း ခံစားရတတ်ပါတယ်။

အဆစ်ရောင်ရမ်းခြင်း

အဆစ်ရောင်ရမ်းခြင်းကတော့ အဆစ်ရှိတဲ့ အိမ်ရောင်ရမ်းလာတာကြောင့်ဖြစ်ရတာပါ။

ဒီရောင်ရမ်းမှုဟာ မသိသာတဲ့အဆင့်ကနေ သတိထားမိတဲ့အဆင့်ထိ အမျိုးမျိုးရှိပါတယ်။

အဆစ်တွေ ရောင်ရမ်းလာတဲ့အခါ လှုပ်ရှားမှုတွေ သိပ်မလုပ်နိုင်တော့တာမျိုးလည်း ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

တကယ်လို့များ ရေငရမ်းခြင်းက လက်နဲ့ လက်ချောင်းတွေမှာဖြစ်ခဲ့ရင် လက်စွပ် ဝတ်ဖို့၊ ချွတ်ဖို့ဆိုတာတောင် ခက်ခဲနေပါလိမ့်မယ်။

ထုံကျဉ်ခြင်း

ကြွက်သားကြောတွေ ရောင်ရမ်းခြင်းဟာ အာရုံကြောတွေပေါ်မှာ ဖိအားတွေဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

ဒါကပဲ သင့်လက်တွေပေါ်မှာ ထုံခြင်း၊ ကျဉ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပူလောင်နေတဲ့ခံစားမှုမျိုးကို ရရှိစေတာဖြစ်ပြီး

ဒါဟာ carpal tunel syndrome လို့ ကိုယ်စားပြုပါတယ။် cartilage တွေပျက်စီးမှုက သင်လှုပ်ရှားတဲ့အချိန်တိုင်းမှာ

အဆစ်တွေကို ထိခိုက်စေနေတာကြောင့် သင့်လက်သို့မဟုတ် ခြေထောက်တွေရဲ့ အဆစ်တွေဟာ ကလက်ကလက်အသံတွေ ထွက်နေနိုင်ပါတယ်။

ဒီလက္ခဏာတွေဟာ အမျိုးမျိုးသောရောဂါတွေကြောင့် ဖြစ်လာတယ်ဆိုတာ သေချာပေါက်ပါပဲ။

ဒါကြောင့် RA ကို သတိထားဖို့ အရေးကြီးတာဖြစ်ပြီး သူ့ရဲ့ ဖြစ်နိုင်တဲ့ လက္ခဏာတွေကို မှန်ကန်တဲ့

ရောဂါအတည်ပြုမှုတွေ ပြုလုပ်ဖို့နဲ့ ကုသမှုကို တတ်နိုင်သမျှစောစောခံယူဖို့က တကယ်ကို လိုအပ်ပါတယ်။

Credit #Hellosayarwon