R2P အေၾကာင္းေရး ခ်င္တာၾကာပါၿပီ။

ကိုယ္သေဘာေပါက္တာနဲ႔ လက္ေတြ႕နဲ႔ မလြဲေစခ်င္လို႔ သိတဲ့သူကိုေမး ဖို႔ေစာင့္ေနတာပါ။

မေန႔ကအေနာက္တိုင္းသံတမန္အသိုင္းအဝိုင္းက တစ္ေယာက္နဲ႔စကားေျပာျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

အဓိကေျပာျဖစ္ခဲ့တာက ျမန္မာျပည္က လုံထိန္းတပ္ေတြရဲ႕ လူမဆန္ေအာင္ရက္စက္ အၾကမ္းဖက္မႈေတြနဲ႔ R2P အေၾကာင္းပါ။

👉 R2P ျမန္မာျပည္ အတြက္သုံးႏိုင္ဖို႔ အမွန္တကယ္လိုအပ္တာေတြကိုသိျမင္ၿပီး ျပည္သူလူထုကဘာလုပ္ေပးရမလဲသိေအာင္ ဒီ post ကိုေရးပါတယ္။

အရင္ဆုံး R2P သုံးဖို႔ဘာလို႔အဆင့္ဆင့္လုပ္ေနရတာလဲဆိုတာရွင္းျပပါမယ္။ R2P ဟာသမိုင္းေၾကာင္းရွိပါတယ္။ ၁၉၉၀ ေက်ာ္ကာလကအျဖစ္အပ်က္ေတြကို အေျခခံၿပီးျဖစ္ေပၚလာတာပါ။

ဒါ့ေၾကာင့္ ၁၉၈၈ တုန္းက R2P အေၾကာင္းမေျပာခဲ့ၾကတာပါ။ အခုေခတ္မွာ ၁၉၈၈ တုန္းကနဲ႔မတူပဲ R2P အသံကက်ယ္ေလာင္လာပါၿပီ။

ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံက သူ႔ရဲ႕တပ္ဖြဲ႕ဝင္ေတြကို ျပည္ပအေရးအခင္းအတြက္လႊတ္မယ္ဆိုရင္ အလြန္ကိုစဥ္းစားရပါတယ္။ တာဝန္ယူမႈတာဝန္ခံမႈေတြရွိဖို႔လိုလို႔အဆင့္ဆင့္လုပ္ေဆာင္ရပါတယ္။

က်ေနာ္တို႔ျမန္မာေတြကိုယ္တိုင္က ႏိုင္ငံတကာအေရးအခင္းေတြမွာ R2P အေၾကာင္းဝင္မေျပာခဲ့ၾကပါ။ တခ်ိဳ႕ဆိုသိေတာင္မသိခဲ့ပါ။

ရဝမ္ဒါကိစၥကစလို႔ ယီမင္အေရးအခင္းအထိက်ေနာ္တို႔ေသေသခ်ာခ်ာမသိခဲ့ၾကပါ။ ႐ိုဟင္ဂ်ာကိစၥေတာင္ က်ေနာ္တို႔ကICJ မွာကာကြယ္ေပးဖို႔ႀကိဳးစားခဲ့ၾကတာပါ။

R2P ရဲ႕အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္။ R2P (Responsible to Protect ) ဟာ “ကာကြယ္ေပးရန္တာဝန္ရွိျခင္း” လို႔ အဓိပၸာယ္ရပါတယ္။ R2P မွာ Pillars (၃) ခ်က္ရွိပါတယ္။ ပုံကိုၾကည့္ပါ။

(၁) ႏိုင္ငံ

ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံဟာ မိမိႏိုင္ငံသားမ်ားကို (လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္ျခင္း၊ စစ္ရာဇဝတ္မႈ၊ လူမဆန္ေသာျပစ္မႈက်ဴးလြန္ျခင္း၊ မ်ိဳးျပဳတ္ေအာင္ရွင္းျခင္းတို႔ရန္မွ) ကာကြယ္ေပးရန္ အဓိကတာဝန္ရွိသည္။

(ကိုယ့္ဟာကိုယ္အရင္ကာကြယ္ရမယ္)

(၂) အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာအသိုင္းအဝိုင္း

အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာအသိုင္းအဝိုင္းက ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံကို သူ႔ႏိုင္ငံသားမ်ားအား အထက္ပါရန္မွ ကာကြယ္ေပးႏိုင္ရန္ ကူညီေပးဖို႔တာဝန္ရွိသည္။

(ကိုယ့္ဟာကိုယ္ကာကြယ္ႏိုင္ဖို႔ႏိုင္ငံတကာကအကူအညီေပးဖို႔တာဝန္ရွိတယ္)

(၃) အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာအသိုင္းအဝိုင္း

အကယ္၍ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံက မိမိႏိုင္ငံသားမ်ားကို အထက္ပါရန္မ်ားမွ ကာကြယ္ေပးလိုေသာဆႏၵမရွိျခင္း (သို႔မဟုတ္) ကာကြယ္ေပးႏိုင္မႈမရွိခဲ့ရင္ … အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာအသိုင္းအဝိုင္းသည္ (သံတမန္ေရးနည္းလမ္း၊ လူသားျခင္း စာနာေထာက္ထားမႈအကူအညီနည္း၊ ႏွင့္ အျခားေသာၿငိမ္းခ်မ္းေသာနည္းလမ္းမ်ားကိုအသုံးျပဳျခင္းျဖင့္) အခ်ိန္မီ ျပတ္သားေသာအေရးယူမႈကို လုပ္ေဆာင္ရမည္။

အကယ္၍ ၿငိမ္းခ်မ္းေသာနည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ မလုံေလာက္ပါက အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာအသိုင္းအဝိုင္းသည္ (UN Charter ႏွင့္အညီ) အင္အားကိုအသုံးျပဳျခင္းအပါအဝင္ ပိုမိုျပင္းထန္ေသာအေရးယူမႈမ်ားကို လုပ္ေဆာင္ရမည္။

(ကိုယ့္ဟာကိုယ္လည္းမကာကြယ္ႏိုင္ဘူး။ ႏိုင္ငံတကာကလည္း ဝင္ကာကြယ္ေပးရမယ္ဆိုရင္ လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕ကိုလႊတ္တာ ေနာက္ဆုံးအဆင့္ထားၿပီး အျခားနည္းနဲ႔အရင္ေျဖရွင္းရမယ္)
အဲ့ဒီ Pillars (၃) ခ်က္အတိုင္းအစဥ္အလိုက္သြားပါတယ္။

ေသေသခ်ာခ်ာဖတ္ရင္ အရင္ဆုံးကိုယ့္ႏိုင္ငံကကိုယ့္ျပည္သူကိုတာဝန္အရင္ယူရတယ္။ အဲ့ဒီမွာ ႏိုင္ငံဆိုတာကိုဖြင့္ဆိုခ်က္၊ ျပည္သူဆိုတာကိုဖြင့္ဆိုခ်က္ေတြထည့္ စဥ္းစားရပါမယ္။ ဒါေတြကို ေနာက္မွာေျပာပါမယ္။ အရင္ဆုံး UN ကုလသမဂၢလို ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းေတြကို ျမန္မာျပည္သူေတြကိုကယ္တင္ဖို႔ရာအတြက္ေခၚမယ္ဆိုရင္ ေခၚဖို႔အေၾကာင္းခိုင္လုံရမယ္၊ ၿပီးေတာ့ ေခၚတဲ့လူရွိရပါမယ္။

လက္ရွိျမန္မာျပည္အေျခအေနဟာ စစ္ရာဇဝတ္မႈနဲ႔ လူမဆန္ေသာျပစ္မႈမ်ားကိုက်ဴးလြန္ျခင္းေတြမွာ လာကိုက္ညီေနတယ္။ အရင္တုန္းက လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္ျခင္း၊ မ်ိဳးျပဳတ္ေအာင္ရွင္းျခင္းေတြနဲ႔ ကမာၻကစြပ္စြဲထားတယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ေခၚဖို႔အေၾကာင္းကရၿပီဆိုပါစို႔။ ေခၚဖို႔ျပည္သူ႔ကိုယ္စားျပဳအဖြဲ႕အစည္းလိုတယ္။

အဲဒီေခၚတဲ့သူကို ျပည္သူေတြကေခၚခြင့္အာဏာအပ္ႏွင္းေပးရပါမယ္။ ပုံမွန္ကအစိုးရတစ္ရပ္ဟာ တစ္ခုခုေၾကာင့္သူ႔ျပည္သူေတြကိုကာကြယ္ေပးႏိုင္ျခင္းမရွိတဲ့အခ်ိန္မွာ ႏိုင္ငံတကာကို အကူအညီေတာင္းတာပါပဲ။ ကုလသမဂၢအေထြေထြညီလာခံရဲ႕ဆုံးျဖတ္ခ်က္၊လုံၿခဳံေရးေကာင္စီရဲ႕ဆုံးျဖတ္ခ်က္တို႔နဲ႔ ကုလသမဂၢ 🇺🇳ၿငိမ္းခ်မ္းေရးတပ္ဖြဲ႕ကိုေစလႊတ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီမွာ (the State) ႏိုင္ငံဆိုတာကို

အစိုးရနဲ႔ကိုယ္စားျပဳစဥ္းစားပါတယ္။ ျမန္မာျပည္ရဲ႕လက္ရွိအေျခအေနကိုၾကည့္ရင္ … အာဏာသိမ္းစစ္ေကာင္စီဟာ ဘယ္ႏိုင္ငံကမွအသိအမွတ္မျပဳထားလို႔ တရားဝင္ အစိုးရမေျမာက္ေသးပါ။ သူကိုယ္တိုင္က ျပည္သူေတြအေပၚ လူမဆန္ေအာင္ရက္စက္ၾကမ္း ၾကဳတ္ေနလို႔ ျပည္သူေတြက သူ႔ရန္ကကာကြယ္ရန္အလို႔ငွာ R2P နဲ႔ ကုလသမဂၢၿငိမ္းခ်မ္းေရးတပ္ေတြကိုလႊတ္ေပးဖို႔ အကူအညီေတာင္းရမွာျဖစ္ပါတယ္။

အဲ့ဒီလိုအကူအညီေတာင္းဖို႔ ျပည္သူေတြရဲ႕ကိုယ္စားျပဳအဖြဲ႕အစည္းလိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ CRPH လို႔ေခၚတဲ့ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားျပဳေကာ္မတီကအေရးႀကီးတာပါ။ ျပည္သူေတြရဲ႕ တရားဝင္ဆႏၵမဲနဲ႔ေ႐ြးေကာက္တင္ေျမႇာက္ထားတဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ေတြနဲ႔ ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ CRPH ဟာျပည္သူ႔ကိုယ္စားျပဳအဖြဲ႕ျဖစ္လာပါတယ္။

အဲ့ဒီျပည္သူ႔ကိုယ္စားျပဳ CRPH ကို ႏိုင္ငံတကာမွာ တရားဝင္အစိုးရတစ္ရပ္ျဖစ္ေအာင္ဝိုင္းတြန္းေပးဖို႔လိုပါတယ္။ ျပည္သူကလက္ခံေပမယ့္ ႏိုင္ငံတကာကလက္ခံဖို႔လိုပါတယ္။ 👉 ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ျပည္သူက ႏိုင္ငံတကာကအကူအညီကိုေတာင္းခံမွာကိုး။ျပည္သူလူထုက CRPH ကို တရားဝင္ေအာင္ဘယ္လိုဝန္းရံရမလဲဆိုရင္ … CRPH ရဲ႕ဦးေဆာင္မႈေနာက္ကို လိုက္ပါေဆာင္႐ြက္ရမယ္။

ျပည္သူလူထုကိုဆန႔္က်င္တဲ့ စစ္ေကာင္စီကို တရားမဝင္ေအာင္ဝိုင္းလုပ္ေပးရပါမယ္။စစ္ေကာင္စီကိုတရားမဝင္ေအာင္ဘယ္လိုလုပ္မွာလဲ❓ CDM လို႔ေခၚတဲ့ အၾကမ္းမဖက္ပဲစစ္ေကာင္စီယႏၲရားနဲ႔ မပူးေပါင္းျခင္း၊ စစ္ေကာင္စီကိုအလိုမရွိေၾကာင္း၊ CRPH ကိုသာေထာက္ခံေၾကာင္းဆႏၵျပျခင္း၊ စတာေတြနဲ႔ စစ္ေကာင္စီကိုတရားမဝင္ေအာင္ ဝိုင္းလုပ္ေပးရပါတယ္။

CRPH ကိုယ္တိုင္ကလည္း မိမိတို႔ရဲ႕အေျခခိုင္မာလာဖို႔ အားစိုက္ႀကိဳးစားေပးရပါမယ္။ CRPH နဲ႔ျပည္သူလူထုကအတူတူတြဲေနတယ္ဆိုတာကို မေမ့ပါနဲ႔။ ဒါေၾကာင့္လည္း ကိုမင္းကိုႏိုင္က CRPH ကိုေထာက္ခံဝိုင္းရံၾကဖို႔ ျပည္သူလူထုကိုပန္ၾကားေနတာပါ။ ျပည္သူလူထုဆိုတဲ့ေနရာမွာ ေတာင္ေပၚေျမျပန႔္ ျပည္သူအားလုံးအကုန္ပါပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ CRPH က အျခားတိုင္းရင္းသားအဖြဲ႕အစည္းေတြကိုပါ ေထာက္ခံဖို႔စည္း႐ုံးရပါမယ္။ တိုင္းရင္းသားေတြအေနနဲ႔ကလည္း စစ္ေကာင္စီသာအာဏာရသြားရင္ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုနဲ႔ ပိုေဝးသြားမွာမို႔ အေရးႀကီးတဲ့ အေျခအေနမွာ CRPH ကိုေထာက္ခံေပးဖို႔လိုပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက CRPH ဟာ ႏိုင္ငံတကာနဲ႔ပိုခ်ိတ္ဆက္ႏိုင္ဖို႔လိုပါတယ္။ အဲ့လိုခ်ိတ္ဆက္ဖို႔လည္း CRPH က ေန႔မအားညမအားလုပ္ေဆာင္ေနတာ

ကိုေတြ႕ရပါတယ္။ CRPH ဟာ အစိုးရအဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုနီးပါးအသက္ဝင္လာေလ အာဏာသိမ္းစစ္ေကာင္စီဟာ အသက္ငင္လာေလပါပဲ။ ေနာက္တစ္ခုသိထားဖို႔က ကုလသမဂၢအေထြေထြညီလာခံနဲ႔ လုံၿခဳံေရးေကာင္စီမွာကန႔္ကြက္သူေတြရွိလာရင္ဘယ္လိုလုပ္မလဲ❓ ယူဂိုစလားဗီးယားျပႆနာမွာ ႐ုရွားဟာဆဗ့္လူမ်ိဳးေတြနဲ႔ညီအကိုရင္းလိုေနၿပီး ရပ္တည္ေပးခဲ့တာကို ကုလသမဂၢက မရရေအာင္ဝင္ခဲ့ပါတယ္။

အဲ့ဒီတုန္းက႐ုရွားေၾကာင့္ အခ်ိန္ေတြၾကာခဲ့ရပါတယ္။ အႏွစ္ခ်ဳပ္ေျပာရရင္ …

▪️R2P အတြက္ လက္နက္ကိုင္တပ္ေတြလႊတ္ရမွာမို႔ အဆင့္ဆင့္လုပ္ေဆာင္ရတာျဖစ္ပါတယ္။

▪️R2P ေခၚႏိုင္ေလာက္တဲ့အေၾကာင္းေတြကတေန႔တျခားပိုမိုခိုင္လုံလာေနပါတယ္။

ျပည္သူလူထုက စစ္ရာဇဝတ္မႈအခ်က္အလက္ေတြပိုမိုကူညီစုေဆာင္းေပးၾကရပါမယ္။

▪️ျပည္သူလူထုနဲ႔ CRPH ကတသားတည္းျဖစ္ရပါမယ္။

▪️CRPH ဟာအစိုးရတစ္ရပ္အျဖစ္အသက္ဝင္လာဖို႔ ျပည္သူလူထုကအစြမ္းကုန္ပံ့ပိုးကူညီရပါမယ္။

▪️CRPH ကိုအာဏာလြန္ဆြဲမယ့္ စစ္ေကာင္စီက်ရႈံးေအာင္ CDM ကိုအားစိုက္လုပ္ေဆာင္ရပါမယ္။

▪️ျပည္သူလူထုနဲ႔ပူးေပါင္းလာမယ့္သူတိုင္းကို ဝင္ေရာက္ပူးေပါင္းႏိုင္ဖို႔လမ္းဖြင့္ထားရပါမယ္။

▪️ျမန္မာ့အေရးအခင္းမွာ ပိတ္ဆို႔ဒဏ္ခတ္မႈေတြဟာ အလုပ္မျဖစ္ေလာက္ဘူးလို႔ ရီပို႔တာေတြက နမိတ္ျပေနၿပီးျဖစ္တယ္။

သူတို႔မွာဒီအေျခအေနမွာ ဒီထက္ပိုေျပာခြင့္မရွိဘူး။

▪️အခုလက္ရွိအေျခအေနမွာ CRPH က ျပည္သူလူထုကိုကာကြယ္ေပးဖို႔မျဖစ္ႏိုင္လို႔ R2P ေခၚရမွာ။

Dr Sasa လုပ္ေနၿပီ။ သူတရားဝင္ဖို႔ ဦးေက်ာ္မိုးထြန္းတရားဝင္ဖို႔လိုတယ္။

▪️R2P ဟာရႈပ္ေထြးတဲ့အတြက္ေသေသခ်ာခ်ာသေဘာေပါက္ဖို႔၊ လုပ္သင့္တာကိုတြန္းလုပ္ဖို႔လိုတယ္။

▪️ထိုင္ဆဲေနလို႔အလုပ္မျဖစ္တာကိုသိထားၾကပါ။

လုပ္သင့္တာကိုအေသအခ်ာတြန္းလုပ္ႏိုင္ဖို႔ နားလည္သူမ်ားကလမ္းျပေပးဖို႔လိုပါတယ္။

Crd _ Richard Myo Thant